Het mooiste vermaak is leedvermaak

Scroll down to content

Waarom vinden we het toch zo interessant als iemand anders op zijn bek gaat? ‘Afgunst is een eerlijkheidsmechanisme in een wereld vol concurrentie’.

Photo by Nick Fewings on Unsplash

‘Leontine Borsato verhuist van een villa naar een huurhuis’, kopt Weekend deze week. En mijn hart krimpt een beetje. Niet omdat ik het zuur voor haar vind dat ze misschien even een stapje terug moet doen op de economische ladder – nee joh, zij heeft echt wel meer aan haar hoofd dan keeping up appearances – maar omdat mensen smullen van andermans ongeluk. Waarom eigenlijk?

Volgens sociaal psycholoog Wilco van Dijk van de Universiteit Leiden vergelijken we onszelf voortdurend met anderen en denken we minder negatief over onszelf wanneer concurrenten onderuit gaan. Daarom vinden we het ‘net goed’ als mensen bij wie het altijd goed lijkt te gaan (vooral rijke stinkers) ook een keer pech hebben. Een ander veelgenoemd effect van leedvermaak is opluchting, het besef dat deze portie aan jou voorbij is gegaan.

Het zijn geen emoties die de schoonheidsprijs verdienen, zeker niet wanneer ze alle proportie te buiten gaan (denk aan berichten over verdronken bootvluchtelingen op Facebook met opmerkingen als “opgeruimd staat netjes” eronder) maar toch kan leedvermaak ook verbindend zijn. Dat is het geval als er genoeg vertrouwen is tussen een groep mensen en die ander er zelf ook om kan lachen.

Afgunst

Dat die ander om zijn eigen tekortkomingen kan lachen, is fijn voor hem/haar. Maar kun jij het ook? Durf je eerlijk naar jezelf te kijken? Toe te geven dat je afgunstig bent? Want in werkelijkheid lach je je eigen onvermogen weg. Of, zoals Ivan Wolffers het treffend zegt: ‘Leedvermaak is een soort ‘eerlijkheidsmechanisme’ dat in een wereld vol concurrentie in ieder geval zorgt voor een gevoel van gelijkheid.’

Leedvermaak heeft alles te maken met afgunst: wij denken dat de ander (onverdiend) beter af is, waardoor onze eigen status in gevaar komt. Niet erg, zegt Niels van de Ven, docent marketing aan de universiteit van Tilburg want als je afgunstig bent haal je iemand met een hogere status naar beneden zodat je weer op gelijke voet staat. En als jou dat een lekker gevoel geeft, moet je dat zeker doen.

Je ertegen verzetten heeft ook geen zin want ‘zo lang er ongelijkheid is, is er afgunst’. Daarom kun je het gevoel maar beter erkennen en wie weet, kun je er nog wat van leren. Misschien is die promotie van je collega wel verdiend. Misschien ziet de buurvrouw er wel beter uit omdat ze er meer tijd in stopt. Als jij dat ook wilt, weet je wat je te doen staat.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.